Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хуулийн 35 дугаар зүйлийн 35.6-д “Хуулийн төслийг баталснаар улсын төсвийн орлогын хэмжээ буурах, зарлагын хэмжээ нэмэгдэхээр байвал энэ тухай Засгийн газрын саналыг заавал сонсох бөгөөд саналыг санхүү, төсвийн асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн танилцуулна” хэмээн заасан байдаг. Энэ дагуу Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайд Т.Аубакир холбогдох дүгнэлтийг танилцуулсан юм.

Монгол Улсын хүн ам 2024 оны тооллогоор 3.544.800 хүрсэн бөгөөд хүн амын бүтэц нийгмийн хэрэглээний өөрчлөлт нь нийгмийн хамгааллын үйлчилгээний ачааллыг эрс нэмэгдүүлж байгаа аж. Хүн амын бүлгээр авч үзвэл нийт хүн амын 36.2 хувийг 0-17 насны хүүхэд, 11.5 хувийг ахмад настан, 3.3 хувийг хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн тус тус эзэлж байгаа гэв. Сүүлийн жилүүдэд хотжилт, шилжин суурьшлын тоо эрс нэмэгдэж, нийслэл хотын хүн ам 1.8 сая, нийт өрхийн 69.3 хувь нь Улаанбаатар хотод төвлөрөн, эдийн засаг, нийгмийн байдал идэвхжихийн хэрээр иргэдийн эрүүл аюулгүй амьдрах эрх зөрчигдөж, ялангуяа хүүхэд, ахмад настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн зэрэг хамгаалал анхаарал онцгой шаардлагатай иргэдийн амьдралын чанарт үзүүлэх сөрөг нөлөө нэмэгдсээр байгааг салбарын сайд Засгийн газрын дүгнэлтэд дурдсаныг танилцуулав. Нийгмийн эдгээр өөрчлөлтийг эрсдэл багатай даван туулах, хамгаалал шаардлагатай хүүхэд, иргэдийн амьдралын сайн сайхан байдлыг дэмжих, хувь хүний чадамжийг хөгжүүлэх, нийгэмшүүлэх, сэргээн засах болон дахин эрсдэхээс урьдчилан сэргийлэхэд чиглэсэн цогц үйлчилгээг нийгмийн ажлын мэргэжлийн үйлчилгээ үзүүлдэг байна. Хүүхэд, гэр бүлийн хамгааллын салбарын статистик мэдээллээс үзэхэд эрсдэлт нөхцөлд амьдарч байгаа, хамгаалал шаардлагатай хүүхдийн тоо жилээс жилд өсөж байгаа боловч үйлчилгээний хүрэлцээ хүртээмж сул байгаа аж. Гэр бүлийн хүчирхийллийн дуудлага жил бүр 10.000 дээш бүртгэгддэг ч хохирогчид үзүүлэх урт хугацааны нийгмийн ажлын үйлчилгээ хангалтгүй байсаар байгаа юм байна. Монгол Улсад нийгмийн ажлын чиглэлээр их, дээд сургуульд суралцан төгсөгчдийн тоо 6000 гаруй хэдий ч одоо ажиллаж байгаа 5000 орчим нийгмийн ажилтны ердөө 40 орчим хувь нь мэргэжлийн нийгмийн ажилтан байгаа гэдгийг тус дүгнэлтэд дурдсан байв. Олон улсын туршлагаас харахад нэг нийгмийн ажилтан ногдох хүн амын тоо 1000-1500 байхаар тогтоогдсон бол манай улсад 2-3 дахин өндөр буюу нэг нийгмийн ажилтанд 3000-5000 иргэн ногддог байна.

НҮБ-ын Хүүхдийн сангийн судалгаагаар нийгмийн ажлын үйлчилгээ сайн хөгжсөн улс орнуудад хүүхэд хамгааллын эрсдэл 20-40 хувиар буурдаг, Дэлхийн банкны тайланд дурдсанаар нийгмийн ажлын үйлчилгээ нь халамжийн зардлыг 10-20 хувиар бууруулах боломжтойг судлан тогтоосон. Эдгээр нөхцөл байдлаас үүдэн Монгол Улсад анх удаа Нийгмийн ажлын тухай бие даасан хуулийн төслийг боловсруулан өргөн мэдүүлсэн нь нийгмийн хамгааллын салбарт шинэчлэлийг хэрэгжүүлэх суурь болно гэж салбарын мэргэжилтнүүд үзэж буйг Т.Аубакир сайд танилцуулсан.

Нэн тэргүүнд нийгмийн ажлын мэргэжлийн үйл ажиллагааг хуульчлан, стандарт, ёс зүйн хариуцлагын зохицуулалтыг бий болгох, удаад нь нийгмийн ажилтны мэргэжлийн зэрэглэл сурч хөгжих, мэргэших, карьер ахих боломжийг сайжруулж, хөдөлмөрийн нөхцөл, нийгмийн баталгааг тодорхой болгож хүний нөөцийн тогтвортой байдлыг хангахад ач холбогдолтой байх болно хэмээн үзэж байгаа аж. Түүнчлэн салбар бүрийн нийгмийн ажилтны, ялангуяа анхан шатанд ажиллаж байгаа нийгмийн ажилтны ажлын ачааллыг тэнцвэржүүлж, хүн амд ногдох нормативыг тогтоох зэрэг эрх зүйн үндсийг бүрдүүлэх нөхцөл бүрдэнэ гэж үзэж байгаа аж. Нийгмийн ажлын үйлчилгээний төрөл зохион байгуулалтыг тодорхой болгосноор төрийн болон төрийн бус байгууллагын түншлэлийг өргөжүүлэх боломжтой хэмээн Засгийн газар үзсэн байна. Нийгмийн ажлын үйлчилгээ үзүүлдэг мэргэжлийн байгууллагуудын оролцоо нэмэгдэж, үйлчилгээний чанар, үр дүнд суурилсан хяналт үнэлгээний тогтолцоог бий болж, нэгдсэн мэдээллийн сан бүрдүүлэх олон талын ач холбогдолтой хэмээн Засгийн газрын дүгнэлтэд дурджээ. Хуулийн төсөл батлагдсанаар нийгмийн ажлын үйлчилгээний хамрах хүрээ нэмэгдэж эрсдэлт бүлгийн иргэдэд хүртээмжтэй, чанартай мэргэжлийн үйлчилгээг хүргэх, урьдчилан сэргийлэх, шуурхай тусламж үзүүлэх, эрсдэлийг эрт илрүүлэх тогтолцоог бэхжих төрийн үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэхэд нийгмийн ажлын оролцоо системтэйгээр хангагдана гэснийг Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайд Т.Аубакир Байнгын хорооны хуралдаанд танилцуулав.